استراتژی کال اسپرد و پوت اسپرد چیست؟ آموزش Bull/Bear Call Spread و Bull/Bear Put Spread

وقتی معامله‌گر از مرحله آشنایی با خرید یک Call یا خرید یک Put عبور می‌کند، یکی از اولین خانواده‌های استراتژی که باید یاد بگیرد، اسپردها هستند.

اسپردها در بازار اختیار معامله بسیار مهم‌اند، چون کمک می‌کنند:

• هزینه ورود کاهش پیدا کند
• ریسک بهتر کنترل شود
• سود و زیان ساختارمندتر شود
• و معامله‌گر بتواند متناسب با سناریوی بازار، موقعیت دقیق‌تری طراحی کند

اگر بخواهیم خیلی ساده بگوییم، در استراتژی‌های اسپرد :

• یک قرارداد را می‌خری
• و هم‌زمان یک قرارداد دیگر را می‌فروشی

تا ساختار سود و زیان نسبت به حالت تک‌قراردادی تغییر کند.

اگر هنوز با مفاهیم پایه آشنا نیستی، بهتر است اول این مقاله‌ها را بخوانی:

• اختیار معامله چیست؟
• اختیار خرید و اختیار فروش چیست؟
• استراتژی‌های اختیار معامله چیست؟
• نقطه سر‌به‌سر در اختیار معامله چیست؟

اسپرد در اختیار معامله چیست؟

Spread یعنی ترکیب دو یا چند موقعیت که معمولاً اختلافی بین آن‌ها وجود دارد؛

مثلاً اختلاف در:

• قیمت اعمال
• سررسید
• یا نوع قرارداد

در این مقاله تمرکز ما روی رایج‌ترین نوع اسپرد یعنی Vertical Spread است؛

یعنی حالتی که در آن:

• نوع قرارداد یکی است
• سررسید یکی است
• اما قیمت اعمال‌ها متفاوت‌اند

تعریف ساده اسپرد

به زبان ساده، اسپرد یعنی:

• روی یک سناریوی مشخص بازار موقعیت می‌گیری
• اما به‌جای خرید یا فروش یک قراردادِ تنها
• یک قرارداد دیگر هم اضافه می‌کنی
• تا هزینه، ریسک یا سقف سود را تنظیم کنی

چرا استراتژی‌های اسپرد مهم‌اند؟

اسپردها از مهم‌ترین استراتژی‌های آپشن هستند، چون بین سادگی و کاربرد حرفه‌ای تعادل خوبی دارند.

1) کاهش هزینه نسبت به خرید تکی آپشن

مثلاً اگر فقط یک Call بخری، ممکن است هزینه بالایی بپردازی.

اما اگر هم‌زمان یک Call دیگر را در قیمت اعمال بالاتر بفروشی، بخشی از این هزینه جبران می‌شود.

2) محدود کردن ریسک

در بسیاری از اسپردها، زیان حداکثری از ابتدا مشخص است و این موضوع برای مدیریت ریسک بسیار مهم است.

3) مناسب برای سناریوهای ملایم

همه معامله‌گران انتظار حرکت انفجاری ندارند.

گاهی فقط انتظار یک صعود محدود یا افت محدود وجود دارد.

اسپردها برای این نوع نگاه بسیار کاربردی‌اند.

4) ساختار شفاف‌تر نسبت به بعضی استراتژی‌های پیچیده

اسپردها نسبت به ساختارهایی مثل Butterfly، Conversion یا Synthetic معمولاً قابل‌فهم‌ترند و برای ورود به دنیای استراتژی‌ها گزینه خوبی محسوب می‌شوند.

کال اسپرد و پوت اسپرد چه انواعی دارند؟

چهار اسپرد پایه که در این مقاله بررسی می‌کنیم عبارت‌اند از:

1) Bull Call Spread

استراتژی صعودی با استفاده از Call

2) Bear Call Spread

استراتژی نزولی یا غیرصعودی با استفاده از Call

3) Bull Put Spread

استراتژی صعودی یا غیرنزولی با استفاده از Put

4) Bear Put Spread

استراتژی نزولی با استفاده از Put

این چهار ساختار از مهم‌ترین پایه‌های یادگیری استراتژی‌های اختیار معامله هستند.

استراتژی Bull Call Spread چیست؟

Bull Call Spread یک استراتژی صعودی است که معمولاً زمانی استفاده می‌شود که معامله‌گر انتظار دارد قیمت دارایی پایه افزایش پیدا کند، اما نه به‌صورت نامحدود یا بسیار شدید.

ساختار Bull Call Spread

این استراتژی معمولاً از این دو بخش تشکیل می‌شود:

• خرید یک Call با قیمت اعمال پایین‌تر
• فروش یک Call با قیمت اعمال بالاتر
• هر دو روی یک دارایی پایه و یک سررسید

منطق این استراتژی

تو از رشد قیمت سود می‌گیری،

اما چون Call دوم را فروخته‌ای، سودت از یک سطحی به بعد سقف پیدا می‌کند.

در عوض، هزینه اولیه استراتژی نسبت به خرید یک Call تنها کمتر می‌شود.

Bull Call Spread چه زمانی مناسب است؟

وقتی:

• دید تو صعودی است
• اما انتظار رشد محدود یا متوسط داری
• و می‌خواهی هزینه ورود را کمتر از خرید یک Call خالص نگه داری

حداکثر سود و زیان در Bull Call Spread

• حداکثر زیان: معمولاً محدود به خالص مبلغ پرداختی برای ورود به استراتژی است
• حداکثر سود: اختلاف بین دو قیمت اعمال، منهای هزینه خالص پرداختی
• نقطه سر‌به‌سر: معمولاً قیمت اعمال خرید + خالص هزینه پرداختی

استراتژی Bear Put Spread چیست؟

Bear Put Spread یک استراتژی نزولی است و زمانی کاربرد دارد که معامله‌گر انتظار دارد قیمت دارایی پایه کاهش پیدا کند، اما این کاهش هم در محدوده مشخصی قابل‌تصور است.

ساختار Bear Put Spread

این استراتژی معمولاً شامل این دو بخش است:

• خرید یک Put با قیمت اعمال بالاتر
• فروش یک Put با قیمت اعمال پایین‌تر
• هر دو روی یک دارایی پایه و سررسید یکسان

منطق این استراتژی

اگر قیمت کاهش پیدا کند، Put خریداری‌شده ارزش می‌گیرد.

اما چون Put دیگری را فروخته‌ای، سود تو از سطحی به بعد محدود می‌شود.

در عوض، هزینه اولیه نسبت به خرید یک Put تنها کمتر خواهد بود.

Bear Put Spread چه زمانی مناسب است؟

وقتی:

• دید تو نزولی است
• اما انتظار سقوط نامحدود یا بسیار شدید نداری
• و می‌خواهی با ریسک کنترل‌شده‌تر وارد شوی

حداکثر سود و زیان در Bear Put Spread

• حداکثر زیان: معمولاً محدود به خالص هزینه پرداختی
• حداکثر سود: اختلاف دو قیمت اعمال، منهای خالص هزینه
• نقطه سر‌به‌سر: معمولاً قیمت اعمال بالاتر – خالص هزینه پرداختی

Bull Put Spread چیست؟

Bull Put Spread هم یک استراتژی صعودی است، اما منطق آن با Bull Call Spread فرق می‌کند.

ساختار Bull Put Spread

این استراتژی معمولاً شامل این اجزاست:

• فروش یک Put با قیمت اعمال بالاتر
• خرید یک Put با قیمت اعمال پایین‌تر
• هر دو با سررسید یکسان

منطق این استراتژی

در این ساختار، معامله‌گر معمولاً در ابتدا یک اعتبار خالص دریافت می‌کند.

ایده اصلی این است که قیمت دارایی پایه:

• افت زیادی نکند
• یا بالاتر از سطح مهمی باقی بماند

Bull Put Spread چه زمانی مناسب است؟

وقتی:

• دید تو صعودی ملایم یا غیرنزولی است
• فکر می‌کنی قیمت بالای یک سطح مشخص باقی می‌ماند
• و می‌خواهی از ساختارهای اعتباری استفاده کنی

حداکثر سود و زیان در Bull Put Spread

• حداکثر سود: همان اعتبار خالص دریافتی در ابتدا
• حداکثر زیان: اختلاف دو قیمت اعمال منهای اعتبار خالص دریافتی
• نقطه سر‌به‌سر: معمولاً قیمت اعمال فروش Put – اعتبار خالص دریافتی

Bear Call Spread چیست؟

Bear Call Spread یک استراتژی نزولی ملایم یا غیرصعودی است که با قراردادهای Call ساخته می‌شود.

ساختار Bear Call Spread

این استراتژی معمولاً از این دو بخش تشکیل می‌شود:

• فروش یک Call با قیمت اعمال پایین‌تر
• خرید یک Call با قیمت اعمال بالاتر
• هر دو روی یک دارایی پایه و سررسید یکسان

منطق این استراتژی

در این ساختار هم معمولاً معامله‌گر در ابتدا اعتبار خالص دریافت می‌کند.

هدف این است که قیمت دارایی پایه:

• خیلی بالا نرود
• یا زیر سطح مشخصی باقی بماند

Bear Call Spread چه زمانی مناسب است؟

وقتی:

• دید تو نزولی ملایم یا خنثی متمایل به نزولی است
• انتظار رشد شدید نداری
• و می‌خواهی با ریسک محدود، از عدم رشد سهم استفاده کنی

حداکثر سود و زیان در Bear Call Spread

• حداکثر سود: اعتبار خالص دریافتی
• حداکثر زیان: اختلاف دو قیمت اعمال منهای اعتبار خالص
• نقطه سر‌به‌سر: معمولاً قیمت اعمال Call فروخته‌شده + اعتبار خالص دریافتی

تفاوت اسپردهای اعتباری و بدهکاری چیست؟

چهار استراتژی بالا را می‌توان از یک زاویه دیگر هم دسته‌بندی کرد:

Debit Spread یا اسپرد بدهکاری

در این حالت، برای ورود به استراتژی هزینه خالص پرداخت می‌کنی.(پرداخت وجه)

نمونه‌ها:

• Bull Call Spread
• Bear Put Spread

Credit Spread یا اسپرد اعتباری

در این حالت، هنگام ورود اعتبار خالص دریافت می‌کنی.(دریافت وجه)

نمونه‌ها:

• Bull Put Spread
• Bear Call Spread

چرا این تفاوت مهم است؟

چون روی این موارد اثر می‌گذارد:

• ساختار سود و زیان
• منطق ورود
• سرمایه مورد نیاز
• نحوه مدیریت موقعیت
• ذهنیت معامله‌گر نسبت به ریسک

مقایسه سریع چهار استراتژی اصلی اسپرد

نکته مهم این است که در هر چهار مورد، هم سود و هم زیان معمولاً محدود هستند؛

و همین موضوع باعث می‌شود اسپردها برای بسیاری از معامله‌گران جذاب باشند.

وجه تضمین در چهار استراتژی اصلی اسپرد چگونه است؟

در بورس ایران برای وجه تضمین دربرخی استراتژی‌ها رویه‌های خاصی مدون شده است که در صورت ارایه این سرویس توسط کارگزاریتان می‌توانید از مقدار وجه تضمین کمتری استفاده کنید.

• در استراتژی‌های Debit (Bull Call Spread و Bear Put Spread) نیازی به وجه تضمین ندارید.
• اما در در استراتژی‌های Credit (Bear Call Spread و Bull Put Spread) نیازی به وجه تضمین دارید، در این حالت بین وجه تضمین فروش اختیار و اختلاف اعمالها هرکدام کمتر باشد به عنوان وجه تضمین لحاظ می گردد.

چه زمانی Bull Call Spread را به Bull Put Spread ترجیح می‌دهیم؟

هر دو ساختار صعودی‌اند، اما انتخاب بین آن‌ها به نوع نگاه معامله‌گر بستگی دارد.

Bull Call Spread مناسب‌تر است اگر:

• انتظار داری قیمت واقعاً رشد کند
• رشد برای تو سناریوی اصلی است
• ترجیح می‌دهی ساختار بدهکاری داشته باشی

Bull Put Spread مناسب‌تر است اگر:

• صرفاً فکر می‌کنی بازار افت جدی نمی‌کند
• یا قیمت بالاتر از یک سطح می‌ماند
• و به ساختار اعتباری علاقه‌مندی

چه زمانی Bear Put Spread را به Bear Call Spread ترجیح می‌دهیم؟

هر دو نزولی‌اند، اما کاربردشان یکسان نیست.

Bear Put Spread مناسب‌تر است اگر:

• انتظار داری قیمت واقعاً افت کند
• سناریوی تو نزول مشخص و قابل‌توجه است
• و می‌خواهی از کاهش قیمت منتفع شوی

Bear Call Spread مناسب‌تر است اگر:

• فکر می‌کنی قیمت خیلی بالا نمی‌رود
• یا سهم زیر یک سطح مهم باقی می‌ماند
• و ساختار اعتباری برای تو مناسب‌تر است

مثال عددی ساده از Bull Call Spread

فرض کن:

• خرید Call با قیمت اعمال 1000
• فروش Call با قیمت اعمال 1100
• خالص هزینه ورود = 35

اگر قیمت در سررسید زیر 1000 باشد

هر دو قرارداد بی‌ارزش می‌شوند.

زیان = 35

اگر قیمت در سررسید بین 1000 و 1100 باشد

استراتژی وارد سود تدریجی می‌شود.

اگر قیمت در سررسید بالای 1100 باشد

حداکثر سود محقق می‌شود:

حداکثر سود = 100 – 35 = 65

مثال عددی ساده از Bear Put Spread

فرض کن:

• خرید Put با قیمت اعمال 1100
• فروش Put با قیمت اعمال 1000
• خالص هزینه ورود = 30

اگر قیمت در سررسید بالای 1100 باشد

هر دو پوت بی‌ارزش می‌شوند.

زیان = 30

اگر قیمت بین 1000 و 1100 باشد

استراتژی به‌تدریج واردزش می‌شوند.

زیان = 30

اگر قیمت بین 1000 و 1100 باشد

استراتژی به‌تدریج وارد سود می‌شود.

اگر قیمت زیر 1000 باشد

حداکثر سود حاصل می‌شود:

حداکثر سود = 100

مزایای استراتژی‌های اسپرد

1) ریسک محدود

در بسیاری از اسپردها، بدترین حالت از ابتدا تقریباً مشخص است.

2) هزینه کمتر نسبت به خرید تکی آپشن

این مزیت مخصوصاً در اسپردهای بدهکاری بسیار مهم است.

3) مناسب برای سناریوهای مشخص و محدود

اگر انتظار حرکت ملایم یا کنترل‌شده داری، اسپردها اغلب منطقی‌تر از موقعیت‌های باز و نامحدود هستند.

4) قابلیت تحلیل بهتر

به دلیل ساختار تعریف‌شده‌تر، بررسی نقطه سر‌به‌سر و سقف سود و زیان در این استراتژی‌ها ساده‌تر است.

معایب استراتژی‌های اسپرد

1) سود محدود می‌شود

وقتی قرارداد دوم را برای کاهش هزینه یا کنترل ریسک اضافه می‌کنی، معمولاً بخشی از سود بالقوه را هم محدود می‌کنی.

2) نیاز به انتخاب دقیق‌تر قیمت اعمال دارد

چون فاصله بین قیمت اعمال‌ها روی نتیجه استراتژی اثر مستقیم دارد.

3) برای حرکت‌های انفجاری همیشه بهترین انتخاب نیست

اگر انتظار حرکت بسیار شدید داری، بعضی اسپردها ممکن است سود کمتری نسبت به خرید تکی آپشن بدهند.

چگونه با ابزارهای تومن‌لند اسپرد بسازیم؟

برای اینکه اسپردها را فقط در حد تئوری نشناسی، بهتر است آن‌ها را با ابزارها بررسی کنی.

مرحله 1: پیدا کردن قراردادهای مناسب

از این دو ابزار شروع کن:

• دیده‌بان آپشن تومن‌لند
• زنجیره قراردادهای تومن‌لند

در این مرحله می‌توانی:

• Callها و Putهای مرتبط را ببینی
• قیمت اعمال‌های مختلف را کنار هم مقایسه کنی
• سررسید مناسب را پیدا کنی
• و فاصله بین قیمت اعمال‌ها را بررسی کنی

مرحله 2: شرایط قرارداد را از نظر نوسان و تمرکز بازار بسنج

این ابزارها هم کمک‌کننده‌اند:

• نوسان‌پذیری ضمنی
• موقعیت‌های باز

مرحله 3: استراتژی اسپرد را در صفحه ساخت استراتژی بساز

بعد وارد:

• صفحه ساخت استراتژی تومن‌لند

در این صفحه می‌توانی:

• دو قرارداد موردنظر را انتخاب کنی
• ساختار Bull/Bear Call/Put Spread را بسازی
• نمودار سود و زیان را ببینی
• نقطه سر‌به‌سر را بررسی کنی
• سرمایه مورد نیاز و نتیجه سناریو را مشاهده کنی

مرحله 4: از دیده‌بان استراتژی برای بررسی نمونه‌های آماده استفاده کن

• دیده‌بان استراتژی تومن‌لند: استراتژی Call/Put Spead را انتخاب و استفاده کنی تا اگر ساختارهای آماده‌ای در بازار وجود داشت، آن‌ها را سریع‌تر ببینی و تحلیل کنی.

اگر می‌خواهی برای یک نماد، قیمت اعمال‌های مختلف Call و Put را کنار هم ببینی و فاصله مناسب برای ساخت اسپرد پیدا کنی، از زنجیره قراردادهای تومن‌لند شروع کن. این ابزار برای طراحی اسپرد یکی از مهم‌ترین صفحات تحلیلی است.

اشتباهات رایج در اجرای استراتژی‌های اسپرد

1) انتخاب اسپرد فقط بر اساس اسم

کاربر باید بداند دقیقاً:

• دید او صعودی است یا نزولی
• شدت حرکت مورد انتظار چقدر است
• و آیا ساختار اعتباری می‌خواهد یا بدهکاری

2) بی‌توجهی به فاصله قیمت اعمال‌ها

فاصله بین قیمت اعمال‌ها مستقیماً روی:

• سود حداکثری
• زیان حداکثری
• و احتمال موفقیت استراتژی

اثر می‌گذارد.

3) نادیده گرفتن هزینه یا اعتبار خالص

برخی معامله‌گران فقط به جهت بازار توجه می‌کنند و ساختار مالی ورود را دقیق نمی‌بینند.

4) اجرا نکردن بررسی نمودار سود و زیان

قبل از ورود، باید حتماً ساختار استراتژی را روی نمودار ببینی.

جمع‌بندی

کال اسپرد و پوت اسپرد از مهم‌ترین و کاربردی‌ترین استراتژی‌های اختیار معامله هستند.

این استراتژی‌ها به معامله‌گر کمک می‌کنند با ترکیب خرید و فروش هم‌زمان قراردادها، ساختار ریسک و بازده خود را دقیق‌تر طراحی کند.

اگر بخواهیم خیلی خلاصه بگوییم:

• Bull Call Spread = صعودی با Call و ساختار بدهکاری(Debit)
• Bear Put Spread = نزولی با Put و ساختار بدهکاری(Debit)
• Bull Put Spread = صعودی ملایم با Put و ساختار اعتباری(Debit)
• Bear Call Spread = نزولی ملایم با Call و ساختار اعتباری(Debit)

نقطه قوت اصلی اسپردها این است که:

• ریسک را محدود می‌کنند
• هزینه یا ساختار ورود را بهینه‌تر می‌کنند
• و برای سناریوهای واقعی و غیراغراق‌آمیز بازار، ابزار بسیار خوبی هستند

سوالات متداول